Đặc sản độc lạ Tây Ninh: ốc núi, thằn lằn núi, cá lăng Dầu Tiếng — món chỉ có ở đây

Hỏi mười người về đặc sản Tây Ninh, chín người sẽ nhắc muối tôm và bánh tráng phơi sương — hai món đã trở thành thương hiệu quá quen thuộc. Nhưng với dân sành ăn từng ở lại Tây Ninh vài ngày thay vì chỉ ghé qua, danh sách "phải thử" còn dài hơn nhiều: những món gắn liền với địa hình núi đá vôi và hồ nước đặc thù của vùng đất này, không nơi nào khác có được nguyên liệu tương tự.

Đây là 4 đặc sản độc lạ, một số món khá kén người ăn nhưng đủ đặc biệt để trở thành câu chuyện kể lại sau chuyến đi — thay vì chỉ thêm một tấm ảnh check-in giống hệt người khác.

Loài ốc sống trong các hốc đá vôi quanh chân Núi Bà Đen, chỉ xuất hiện nhiều vào mùa mưa (khoảng tháng 5-10) khi ốc bò ra khỏi hang tìm thức ăn — đây cũng là lý do ốc núi luôn được xem như đặc sản "theo mùa", không phải lúc nào ghé Tây Ninh cũng có thể ăn được số lượng lớn.

Thịt ốc núi dai giòn đặc trưng, khác hẳn ốc đồng hay ốc biển — thường được chế biến đơn giản: luộc sả chấm muối tiêu chanh để giữ nguyên vị ngọt tự nhiên, hoặc xào me, xào tỏi cho đậm đà hơn. Giá bán theo mùa dao động khá lớn, mùa cao điểm có thể rẻ hơn một nửa so với lúc trái mùa vì nguồn cung khan hiếm.

Đây có lẽ là món khiến nhiều du khách e dè khi nghe tên lần đầu, nhưng lại là đặc sản được dân địa phương và khách sành ăn đánh giá cao. Thằn lằn núi sống trong các hốc đá, được người dân bắt và chế biến chủ yếu bằng cách chiên giòn hoặc rang muối — thịt dai, ít mỡ, phần da chiên giòn tan gần giống da gà chiên nhưng có hương vị đặc trưng riêng.

Món này không phải quán ăn nào cũng có sẵn thường xuyên do nguồn nguyên liệu phụ thuộc vào người dân bắt tự nhiên theo mùa — nên khi thấy trong thực đơn, đây là dấu hiệu quán đó thực sự am hiểu và có nguồn hàng ổn định về ẩm thực địa phương, không phải quán chạy theo trào lưu.

Hồ Dầu Tiếng — hồ thuỷ lợi nhân tạo lớn nhất Việt Nam — là nơi cá lăng tự nhiên sinh trưởng với số lượng đáng kể, thịt cá lăng nuôi trong hồ nước ngọt sạch có vị ngọt và ít tanh hơn cá lăng nuôi công nghiệp ở nhiều nơi khác. Món phổ biến nhất là lẩu cá lăng măng chua hoặc cá lăng nướng muối ớt, thường được các quán ven hồ chế biến ngay khi cá còn tươi.

Vì phụ thuộc vào sản lượng đánh bắt tự nhiên trong hồ, giá cá lăng có thể biến động theo mùa nước — mùa nước cạn (cuối mùa khô) thường dễ đánh bắt hơn nên giá mềm hơn, trong khi mùa nước đầy cá phân tán rộng khiến sản lượng đánh bắt giảm.

Ngoài ăn tươi hoặc làm sinh tố, mãng cầu Bà Đen còn được chế biến thành mứt sên đường truyền thống — một cách bảo quản lâu dài đồng thời tạo ra hương vị hoàn toàn khác: ngọt đậm, dẻo, thơm mùi mãng cầu cô đặc. Đây là món ít du khách biết tới vì không được quảng bá rộng rãi như mãng cầu tươi, thường chỉ tìm thấy ở một số cơ sở làm mứt thủ công truyền thống vào dịp cận Tết.

Ốc núi và thằn lằn núi thường xuất hiện trong thực đơn các quán ẩm thực đặc sản khu vực chân núi và các quán nhậu bình dân ở trung tâm thành phố — nên hỏi trước qua điện thoại vì không phải lúc nào cũng có sẵn do phụ thuộc nguồn hàng tự nhiên theo mùa. Cá lăng hồ Dầu Tiếng ngon nhất khi ăn tại các quán ven hồ, nơi cá được đánh bắt và chế biến trong ngày thay vì vận chuyển xa.